Woda oczyszczenia
Pierwszy Szabat po święcie Purim stanowi wprowadzenie w przygotowania do zbliżającego się wielkiego święta – święta Pesach / Paschy. To kolejny Szczególny Szabat, a jego nazwa to Para. Słowo parah (פָרָה; H6510) to hebrajski rzeczownik oznaczający jałówkę, czyli młodą krowę, która jeszcze nie rodziła cieląt. Nazwa ta pochodzi od rytuału związanego z ofiarą z czerwonej jałówki, stąd najczęściej w języku polskim określa się go mianem Szabatu Czerwonej Jałówki.
Dla Szabatu Para dodatkowe czytanie Tory pochodzi z Księgi Liczb. Fragment ten szczegółowo opowiada o prawach związanych z procedurą rytualnego oczyszczenia osoby, której nieczystość została spowodowana kontaktem z martwym ciałem. W tradycji żydowskiej martwe ciało stanowi manifestację czy wręcz ucieleśnienie grzechu i jego konsekwencji (Zapłatą za grzech jest śmierć. Rz 6,23). Nieczystość rytualna spowodowana kontaktem ze zmarłymi może być usunięta wyłącznie przez ten tajemniczy rytuał związany z wodą oczyszczenia otrzymaną z popiołu z czerwonej jałówki.
Czytania na ten Szabat
Parsza: Wj 30,11 – 34,35
Dodatkowe czytanie Tory: Lb 19,1-22
Specjalna Haftara na Szabat Para: Ez 36,16-38
Brit Hadasza: Ap 1,9-20
Kto się dotknie zmarłego, jakiegokolwiek trupa ludzkiego, będzie nieczysty przez siedem dni. Winien się [wodą oczyszczenia] oczyścić w trzecim i siódmym dniu, a wtedy będzie czysty. Gdyby jednak nie dokonał w trzecim i siódmym dniu oczyszczenia, wówczas pozostanie nieczysty. Ktokolwiek dotknie się zmarłego, ciała człowieka, który umarł, a nie dokona oczyszczenia siebie, bezcześci przybytek Pana. Taki będzie wyłączony spośród Izraela, gdyż nie pokropiła go woda oczyszczenia; pozostaje przeto nieczysty, a plama jego ciąży na nim.
Lb 19,11-13 [BT]
Wyczerpująco na temat czerwonej jałówki mówimy w komentarzu do parszy Chukat, serdecznie zachęcamy do wysłuchania:
Czerwona JAŁÓWKA. Komentarz do parszy Chukat (39/54)
Szabat Para przygotowuje do święta Paschy – święta związanego z kluczowym wydarzeniem zbawczym: z wyprowadzeniem Izraelitów z niewoli egipskiej. Bóg potężnym ramieniem wyprowadza swój lud nie tylko spod niewolniczego jarzma, ale też z kultury przesiąkniętej kultem bałwochwalczym. To jedno wydarzenie, aczkolwiek znamienne, jest dopiero początkiem drogi. Zdaniem żydowskich mędrców wyprowadzenie Izraela z Egiptu jest jednorazowym aktem, który – sam w sobie przełomowy – rozpoczyna pewien ważny i konieczny proces. Nie tylko Izrael musiał wyjść z Egiptu, ale także Egipt, a więc niewolnicza mentalność i tożsamość skażona pogaństwem, musi wyjść z Izraela. Dla dopełnienia tegoż procesu narodowi wybranemu została nadana Tora.
Wyprowadzenie z niewoli egipskiej jest zapowiedzią rzeczywistości większej – dzieła zbawienia dokonanego w Jeszui – wyprowadzenia z niewoli grzechu ku wolności dzieci Bożych. Podobnie i ta Pascha stanowi początek drogi! Duch Boży dany nam dopełnia procesu oczyszczenia z wszelkiego bałwochwalstwa – o ile pozostajemy w posłuszeństwie.
Tradycja żydowska łączy prawa dotyczące nieczystości rytualnej z opowieścią zamieszczoną w Księdze Rodzaju. Poprzez akt nieposłuszeństwa, będącego skutkiem załamania ich zaufania względem Boga, Adam i Ewa przynieśli światu śmierć. Ktokolwiek wchodzi więc w kontakt z przejawem śmierci, musi zanurzyć się w wodzie żywej, wypływającej z Ogrodu Rajskiego (czyli źródła życia), aby oczyścić się z tegoż zetknięcia ze śmiercią.
Woda jest symbolem życia, odrodzenia i świętości. Biblijna narracja łączy symbolikę wody z Torą.
Ps 1,1-3
Woda to równocześnie symbol Ducha Świętego.
J 7,37-39
Jedyne antidotum…
W tym roku Szabat Para ma wyjątkowo wzmocniony przekaz. A to dlatego, że dodatkowe czytania Tory na ten Szabat zbiegają się z wynikającą z cotygodniowego rytmu czytań parszą Ki Tisa, w której czytamy o grzechu bałwochwalstwa związanym ze złotym cielcem. W tych dwóch czytaniach spotykamy się z dwoma – jakże skrajnie różnymi – krowami. To co w tych okolicznościach wybrzmiewa w tak znamienny sposób z Szabatu Para, jest przesłanie mówiące o tym, że wszelkie bławochwalstwo zostanie ostatecznie usunięte dzięki wodzie pokropku sporządzonej z prochów czerwonej jałówki.
Czerwona jałówka w tradycji żydowskiej jest postrzegana jako lekarstwo na grzech bałwochwalstwa, związany ze złotym cielcem. Istnieje pewien midrasz, który ilustruje to powiązanie. Oto na dworze królewskim pewien chłopiec, syn służącej króla, nabrudził i nabagałaganił. Król wzywa więc jego matkę, aby ta posprzątała po swoim dziecku. Takąż samą zależność widzimy między czerwoną jałówką a złotym cielcem – czerwoną jałówką, która sprząta niejako bałagan wywołany bałwochwalstwem złotego cielca.
Ofiara czerwonej jałówki jest jedyną ofiarą w Torze, której kolor jest bardzo dokładnie określony. Przygotowywana do ofiary młoda krowa ma być czerwona, doskonale czerwona – bez ani jednego włoska innego koloru. A czewrony w języku Biblii to kolor symbolizujący grzech.
choćby czerwone jak purpura, staną się jak wełna.
Iz 1,18
Grzech ostatecznie zostanie spopielony – obrócony w proch.
abyśmy się stali w Nim sprawiedliwością Bożą.
2 Kor 5,21
… na grzech bałwochwalstwa
Grzech złotego cielca postrzegany jest jako grzech bałwochwalstwa. Wydaje się jednak, że często bałwochwalstwo rozumiane jest jako coś dość abstrakcyjnego i odległego – jako innowierstwo czy całkowita zmiana systemu wierzeń. Stąd wydaje się ono być czymś niezagrażającym, niedotyczącym nas bezpośrednio. Tymczasem wielu biblistów zwraca uwagę na fakt, że złoty cielec nie był jakimś innym bogiem dla Izraelitów. Nie mieli oni w intencji zmiany swoich dotychczasowych wierzeń, by nagle zacząć czcić kogoś lub coś innego niż Bóg JAHWE. Złoty cielec nie był więc innym bogiem – on był ich wyobrażeniem Boga JAHWE! To potwierdzają chociażby słowa Aarona, który po przygotowaniu złotego cielca zapowiada ludowi: «Jutro będzie uroczystość ku czci JAHWE» (Wj 32,5)! Tak, Izraelici w złotym cielcu pragnęli oddać cześć Bogu JAHWE, ale zapragnęli uczynić to na własny sposób, po swojemu, odsuwając na bok dopiero co przyjęty Boży zakaz czynienia jakichkolwiek podobizn, przed którymi mieliby składać pokłony (zob. Wj 20,4-6). Oddawali oni cześć własnemu wyobrażeniu Boga JAHWE, a nie Jemu samemu. Taki rodzaj bałwochwalstwa nie wydaje się już być aż tak abstrakcyjnym… Istnieje bardzo cieńka granica między prawdziwym kultem Boga JAHWE, a oddawaniem czci naszemu o Nim wyobrażeniu.
Bałwochwalstwo pojawia się wtedy, kiedy zaczynamy upatrywać źródło zaspokojenia naszych fundamentalnych potrzeb – takich jak potrzeba bycia kochanym, potrzeba poczucia własnej wartości czy potrzeba poczucia bezpieczeństwa – w czymś lub w kimś innym niż Bóg JAHWE. Okazuje się, że czasem nawet z tak bardzo pobożnych rzeczy, jak wypełnianie Bożych przykazań, możemy uczynić sobie bożka. Kiedy pokładamy ufność dotyczącą zapewnienia poczucia bezpieczeństwa lub poczucia własnej wartości w skrupulatnym przestrzeganiu Bożych nakazów, bałwochwalimy. Ponieważ wówczas z własnym działaniem wiążemy nadzieję naszego bezpieczeństwa, a nie upatrujemy jej w samym Bogu JAHWE. Wypełnianie przykazań ma wynikać z miłości do Boga, nie ma stanowić waluty, za którą jakoby można było nabyć Bożą przychylność.
Oz 6,6
Kiedy w ten sposób popatrzymy na bałwochwalstwo, okazuje się, że jest ono czymś wręcz powszechnym…
Dla niesamowitej zmiany
Woda pokropku uzyskana z popiołu z czerwonej jałówki dotyczy oczyszczenia ciała. Jednak towarzysząca Szabatowi Para specjalna haftara przenosi temat oczyszczenia na wyższy – duchowy – poziom. We fragmencie z księgi proroka Ezechiela odbija się echem czerwona jałówka – Ezechiel nawiązuje do niej, jednak w zupełnie innym kontekście.
Zabiorę was spośród ludów, zbiorę was ze wszystkich krajów i przyprowadzę was z powrotem do waszego kraju, się stali czystymi, i oczyszczę was od wszelkiej zmazy i od wszystkich waszych bożków. I dam wam serce nowe i ducha nowego tchnę do waszego wnętrza, odbiorę wam serce kamienne, a dam wam serce z ciała. Ducha mojego chcę tchnąć w was i sprawić, byście żyli według mych nakazów i przestrzegali przykazań, i według nich postępowali.
Ez 36,24-27
W tym proroctwie proroka Ezechiela widzimy zapowiedź Nowego Przymierza opartego na głębokiej zasadzie absolutnej, zupełnej i wyłącznej sprawczości Boga JAHWE.
List do Hebrajczyków bardzo wyraźnie wiąże ofiarę Jeszuy z ofiarą czerwonej jałówki:
Jeśli bowiem krew kozłów i cielców oraz popiół z krowy, którymi skrapia się zanieczyszczonych, sprawiają oczyszczenie ciała, to o ile bardziej krew Chrystusa, który przez Ducha wiecznego złożył Bogu samego siebie jako nieskalaną ofiarę, oczyści wasze sumienia z martwych uczynków, abyście służyć mogli Bogu żywemu.
Hbr 9,13-14
To niesamowita obietnica – obietnica niesamowitej przemiany serca: „zassanie” Bożego serca do naszego serca! TO Bóg nam obiecuje. I to się dzieje. On wzbudza w naszych sercach pragnienia Jego serca. To On sam dzieli się z nami własnym Duchem – i to dzięki temu możemy mieć zupełnie inną (nową) kondycję. Nowa świadomość. Nowe pragnienia. Nowy człowiek! Wszystko nowe.
***
To jest ta dobra nowina płynąca z Szabatu Para, którą mamy się NA NOWO zachwycić, kiedy przygotowujemy się do święta Pesach.
Może zainteresuje Cię rownież:
Przewodnik „Pascha”
32,00zł
726 w magazynie
„Pascha. Odkupieńcze dzieło Jezusa, Mesjasza Izraela, czytane w celebracji Paschy żydowskiej” to przewodnik, który może stać się inspiracją w odkrywaniu Bożego Planu zapisanego w świętach biblijnych i pomoże przeżyć paschalny wieczór sederowy koncentrując się na Zbawczym Dziele Jezusa, Mesjasza Izraela. Przewodnik „Pascha” pozwoli zgłębić rozumienie Bożej koncepcji zbawienia poprzez poznanie żydowskiego kontekstu. Pomoże odczytać prorocze przesłanie Exodusu i tradycji związanych z celebracją wieczerzy sederowej.