Czas według Jego serca
Istnieje kilka żydowskich zwyczajów związanych z czterdziestoma dniami, między pierwszym dniem szóstego miesiąca hebrajskiego roku – Elulem – a świętem Jom Kipur, przypadającym dziesiątego dnia kolejnego miesiąca – Tiszri. Jednym z nich jest zwyczaj codziennego recytowania lub śpiewania Psalmu 27. Najbardziej podkreślany jest czwarty werset tegoż Psalmu:
O jedno proszę Boga, tego pragnę,
bym zamieszkał w domu Bożym przez wszystkie dni życia mojego,
by napawać się urokiem Boga
i odwiedzać przybytek Jego.
(Ps 27,4; przekład: I. Cylkow)
Przyjrzyjmy się szerszemu kontekstowi tego niezwykłego dzieła, które przetrwało wieki. Spróbujmy dotrzeć do tego, co jego autor mógł mieć na myśli, tworząc poruszające do dzisiaj frazy.
Człowiek według Jego serca
Twórcą tego Psalmu jest król Dawid. W tamtym czasie jeden z najpotężniejszych władców na naszej planecie. Król rozległego imperium – Zjednoczonego Królestwa Izraela. To on w niezwykły sposób dokonał zjednoczenia izraelskich plemion, umocnił państwo, uczynił Jerozolimę jego stolicą, zdobył terytoria i podporządkował okoliczne ludy.
Był niezwykle utalentowaną postacią: geniuszem strategii wojskowej i arcymistrzem w dziedzinie muzyki. Ten wybitny dowódca był jednocześnie wrażliwym poetą, autorem Psalmów, harfistą, wynalazcą i twórcą instrumentów muzycznych. On utorował drogę do powstania jednego z najwspanialszych budynków wszech czasów – Pierwszej Świątyni Jerozolimskiej (Świątyni Salomona). Jeżeli chodzi o zasoby, wpływy i możliwości – był ich absolutnie największym w swoim czasie posiadaczem. Jego bogactwo było wynikiem jego osiągnięć militarnych i politycznych. Ale cały życiowy sukces zawdzięczał słuchaniu Bożego głosu.
O jedno proszę Boga, tego pragnę…
… wyraża najbardziej wzniosłą tęsknotę Autora. To stan duszy, która decyduje się na wybór jednej, jedynej rzeczywistości godnej tęsknoty – bliskości Najwyższego. To niezwykle pokorna postawa, bacząc na fakt, że Dawid był w tamtym czasie jednym z najpotężniejszych królów na Ziemi, a jego możliwości były niemal nieograniczone. To niezwykle dojrzały akt rezygnacji z tychże właśnie możliwości.
Wyrażenie „tego szukam” oznacza, że nie jest to tylko powierzchowna modlitewna prośba, ale wyraz aktywnego zaangażowania Autora w realizację głębokiego pragnienia, które mieszka w jego sercu. Użyty czasownik bakasz (בקש) oznaczający szukać, pragnąć czy prosić, semantycznie oznacza akt będący konsekwencją przymierza: szukanie Wiekuistego całym sercem, całą duszą i ze wszystkich sił.
Już głębokie znaczenie słowa bakasz, dodatkowo ubogacone zostaje przez kolejne trzy rozwinięcia – kolejne odsłony pragnień Autora:
-
- bym zamieszkał w domu Bożym przez wszystkie dni życia mojego,
- by napawać się urokiem Boga
- i odwiedzać przybytek Jego.
אַחַ֤ת שָׁאַ֣לְתִּי מֵֽאֵת יְהוָה֮ אוֹתָ֪הּ אֲבַ֫קֵּ֥שׁ שִׁבְתִּ֣י בְּבֵית יְ֭הוָה כָּל יְמֵ֣י חַיַּ֑י לַחֲז֥וֹת בְּנֹֽעַם יְ֝הוָ֗ה וּלְבַקֵּ֥ר בְּהֵיכָלֽוֹ
Achat szaalti meet Jahwe ota awakkesz sziwti bewet Jahwe kol jeme chaijai lachazot benoam Jahwe ulewakker behechalo.
O jedno proszę Boga, tego pragnę, bym zamieszkał w domu Bożym przez wszystkie dni życia mojego, by napawać się urokiem Boga i odwiedzać przybytek Jego.
bym zamieszkał w domu Bożym
Nie wiem, czym wizja zamieszkania z Bogiem w Jego Domu była dla króla Dawida. Czy tylko niespełnionym za jego życia pragnieniem wybudowania Świątyni? Myślę, że nie. Mam wrażenie, że bardziej świadomym wyrazem pragnienia bycia współlokatorem Boga w rzeczywistości duchowo-materialnej. Mieszkania z Nim – Tym który jest największym skarbem codzienności. Intymnego spędzania z Nim każdej chwili. Hebrajski rzeczownik, który tłumaczony jest jako „dom” – bajit (בית) – ma o wiele szersze znaczenie, niż tylko materialny budynek mieszkalny. Bajit wyraża również takie koncepcje jak rodzina czy naród.
Bajit niesie ideę miejsca przygotowanego, chronionego i uporządkowanego przez Boga dla Jego celów. To niezwykle ważne miejsce, w którym Izrael otrzymuje doświadczenie tożsamości, przymierza i kultu. Pierwsza Pascha uczyniła właśnie dom (bajit) sceną inaugurującą akt odkupienia. Baranek Paschalny był przecież wybierany dla „każdego gospodarstwa domowego”. W Wj 12,3 dwukrotnie użyty zostaje rzeczownik bajit – raz w znaczeniu rodziny, a raz w znaczeniu domu.
by napawać się urokiem Boga
Czym jest napawanie się urokiem Boga? Kluczowym w odpowiedzi na to pytanie może być występujący w tym miejscu hebrajski rzeczownik noam (נעם), oznaczający przyjemność, piękno, przychylność czy też rozkosz. Źródło noam pochodzi z charakteru samego Stwórcy. Jego Obecność jest w rzeczy samej zachwycająca.
Użyty w sąsiedztwie noam czasownik chaza (חזה) zorientowany jest na ideę „kontemplowania z towarzyszącą mu przyjemnością”. Choć jego podstawowe znaczenie to patrzeć, „oglądać” czy „ujrzeć”, to jednak wyraża on nie tylko percepcję na poziomie zmysłu wzroku. Ten hebrajski czasownik ma swoje konotacje ze słowem chaze (חזה) oznaczającym klatkę piersiową – miejsce, w którym bije serce. Chaza oznacza zatem patrzeć przez serce, posiadać wewnętrzną wizję, na wzór wizji prorockiej.
i odwiedzać przybytek Jego
Odwiedzanie czy też szukanie oddane jest w tekście hebrajskim czasownikiem bakar (בקר). Współcześnie użyte słowo bakar oznacza odwiedzać, być gościem, szukać, pytać i sprawdzać, ale pierwotne znaczenie rdzenia tegoż czasownika wywodzi się od słowa boker (בוקר) czyli poranek. Tak więc odwiedzać czy szukać Jego w Świątyni znaczy wracać codziennie, każdego nowego ranka by Go znaleźć. Ta interpretacja dodaje nowy wymiar do pragnienia bliskości z Bogiem: troskę o uchronienie jej przed rutyną; troskę by każdorazowo była ona nowym i świeżym doświadczeniem. Bakar przekazuje ideę uważnego przyglądania, dociekania i aktywnego szukania. Czasownik podkreśla pracowitość i rozeznanie, celowość, cierpliwość i determinację.
by Żyć
Modlitwa Dawida, „by napawać się urokiem Boga i odwiedzać przybytek Jego.”, uczy podnosić się z religijnego obowiązku do intymnej bliskości. Dociekanie staje się adoracją; badanie Bożego piękna i Bożej chwały – Życiem.
To niezwykły Psalm! Psalm tęsknoty ducha. Tęsknoty, która prowadzi do prawdziwego spełnienia – połączenia Życia w nas z Życiem samego Boga.
Ps 27,4 w interpretacji Aly Halpert i Joey’a Weisenberga